Nowa Huta to ciekawe tło do szeregu książek – zarówno powieści obyczajowych, sag, kryminałów, thrillerów czy książek z elementami fantastyki.
Sensacja, kryminał, thriller
Kosa, czyli kryminalna ballada o Nowej Hucie – Hanna Sokołowska (2012) – bardzo ciekawa w formie, lekka w czytaniu opowieść sensacyjna, która toczy się w latach 70tych XX wieku w Nowej Hucie. Na tle ówczesnej rzeczywistości przedstawiona została historia mordów i kradzieży w środowisku jednego z nowohuckich liceów.
Koty, czyli złap mnie w Nowej Hucie – Hanna Sokołowska (2015) – tym razem rok 1988, w powietrzu czuć zbliżające się zmiany. W Hucie dochodzi do morderstwa dyrektora spółdzielni. Czy za tę śmierć odpowiedzialni są opozycjoniści czy Kot, francuski Żyd? Bronek jako komisarz MO prowadzi śledztwo i zataja działalność swojego szwagra, „wywrotowca”, który drukuje zakazane tomiki wierszy. A całość odbywa się chyba we wszystkich dzielnicach Nowej Huty (choć szczególnie na Szkolnym), ale też na Kazimierzu i na Karmelickiej.
Piekło niebo – Paweł Fleszar (2023) – Wit Nawrocki spędza urlop na RODos Słonecznik koło Bonarki. W tym czasie dochodzi do zabójstwa małego chłopca na Zalewie Nowohuckim. Sprawę prowadzi Szulima. W toku jego postępowania obchodzi różne osiedla Nowej Huty, ale trafia też do starego hotelu i stacji benzynowej na Ujastku Mogilskim. Czy wydarzenia w kamieniołomie Liban i ludzie z Zabłocia mają z tym jakiś związek?
Abstrakcja
Bestiariusz nowohucki – Elżbieta Łapczyńska (2020) – totalna abstrakcja w latach 50-tych w Nowej Hucie. Żeby wiedzieć, o czym mówię, nazywając tę książkę abstrakcją, trzeba ją przeczytać, bo inaczej nie da się tego wytłumaczyć.
Atlantyda pod Krakowem – Anna Zając (2014) – dziwna, choć naiwnie napisana, pozycja z pogranicza sensacji historycznej i science fiction. Poznajemy Nową Hutę z roku 2023 (czyli kilka lat wprzód od napisania książki), ale też tę z 1905 roku i kolejnych. Daniel jest współwłaścicielem biura architektonicznego, które opracowuje projekt zabudowań na Przylasku Rusieckim. Na Łąkach Nowohuckich jest Zalew Mogilski. Pewnego dnia Daniel dostaje fragment podziemi Huty i wtedy zaczyna się zabawa. Co wiąże go z małą dziewczynką z Mogiły sprzed 100 lat?
Postapo
Metro 2033 Dzielnica obiecana – Paweł Majka (2014) – tom 1 serii O Jednomyślnych – dwadzieścia lat po Pożodze na terenach Nowej Huty ludzie wciąż kryją się w schronach. We wcześniejszych latach poszczególne schrony toczyły ze sobą walki, ale zawiązali pakt i utworzyli Federację Schronów Starej Nowej Huty. Starają się wspólnie egzystować, ale nie jest ciekawie, zwłaszcza że ludzkie przywary (mimo apokalipsy świata) wciąż mają się dobrze. Na górze czają się drapieżcy i mutanty, a ostatnio nawet ludziom udało się odbić schrony pod kinem Światowid, w których kryli się zmutowani szarzy. Trochę nadziei i rozrywki dostarcza wędrująca między sektorami schronów trupa aktorska, w której wychował się i teraz gra Marcin i Ewa. Ludzie wierzą, że w schronach pod Kombinatem jest dobrobyt i raj. Nie wiedzą jednak, czy informacje o niezniszczonym Krakowie to prawda czy jednak tylko legenda. A to właśnie stamtąd z placu z prostokątnym budynkiem niedaleko Podwójnej Wieży zbliża się do Huty największe zagrożenie. Czy Marcin z Ewą trafią do Kombinatu? A może do Popielnych w domu handlowym Wanda, kanibali pod Rondem Czyżyńskim lub do mieszkańców Muzeum Lotnictwa?
Metro 2033 Człowiek obiecany – Paweł Majka (2016) – tom 2 serii O Jednomyślnych – dalsze losy mieszkańców Nowej Huty w nowych realiach. Tym razem poprzez poszczególne osiedla i regiony Huty (Kombinat, Teatr Ludowy, DH Wanda, Muzeum Lotnictwa, Osiedle II Pułku Lotniczego, Rondo Czyżyńskie, Hutnik itp) bohaterowie zmierzają aż do Krakowa.
Literatura piękna
Cień burzowych chmur – Edyta Świętek (2017) – tom 1 sagi Spacer Aleją Róż. Po prostu wciągająca saga o Nowej Hucie pokazująca czasy od końca wojny aż do odzyskania wolności w latach 90tych XX wieku – jeżeli ktoś chce poznać i zrozumieć historię tej dzielnicy, to jest to pozycja obowiązkowa! Na skutek zmian po II wojnie światowej Bronisław, najstarszy z rodzeństwa Szymczaków przedwojennych zamożnych gospodarzy z Pawlic pod Limanową musi wyjechać z domu. Podejmuje pracę przy budowie Nowej Huty. Gdy udaje mu się przejść najgorsze czasy w Meksyku i stać się przodownikiem pracy u boku Mateusza Birkuta, do Huty ucieka jego siostra Julia. Autorka idealnie pokazuje klimat tego czasu: niepewność, bieda, bród, dzicz, pobijanie rekordów na budowie, niesprawiedliwość społeczną, ciasnotę w nowo budowanych mieszkaniach.
Drzewa szumiące nadzieją – Edyta Świętek (2017) – tom 3 sagi Spacer Aleją Róż – tym razem rodzina Szymczaków w Hucie dotrwała do schyłku lat 50tych. Och własne losy są obrazowo pokazane i wplątane w wydarzenia historyczne, jak np. obronę krzyża i walkę o budowę kościoła, starć z milicją i ZOMO. Nie jest to kolorowa saga, a opowieść o wzlotach i upadkach rodziny. A w tle cały czas buduje się Nowa Huta.
Szarość miejskich mgieł – Edyta Świętek (2018) – tom 4 sagi Spacer Aleją Róż – tym razem kolejne pokolenie Szymczaków zaczyna się buntować przeciwko władzy. W latach 60tych i 70tych chcą studiować, jednocześnie muszą pracować i na dodatek narażają się na walkę z milicją, odpierają ataki nasyłanych na nich robotników z Huty. Robotnikom zabiera się wypłaty na budowę pomnika Lenina, którego potem starają się pozbyć. Na tym tle zaczynają wychodzić na jaw rodzinne tajemnice z przeszłości powodując kolejne problemy.
Powiew ciepłego wiatru – Edyta Świętek (2018) – tom 5 sagi Spacer Aleją Róż – w latach 80tych rodziny Szymczaków i Pawłowskich zmagają się z uciążliwościami stanu wojennego, a następnie cieszą z nadchodzących zmian. Czy wszyscy Szymczakowie i Pawłowscy zwyciężą tę nierówną walkę z ustrojem i własnymi słabościami?
Nie pora na łzy – Edyta Świętek (2018) – tom 1 sagi Nowe czasy. To niejako kontynuacja sagi Spacer Aleją Róż w nowym pokoleniu i w nowych realiach społeczno-politycznych. Tym razem Huta lat 90tych pokazuje swoje oblicze: początkujący kapitalizm, bezrobocie i kradzieże. Jeden z Szymczaków próbuje zbić majątek jako handlarz. Młodzi Pawłowscy natomiast studiują i zakładają zespół muzyczny. Komu z nich się uda?
Przeminą smutne dni – Edyta Świętek (2019) – tom 2 sagi Nowe czasy. Pod koniec lat 90tych nadchodzi kryzys i nasi bohaterowie muszą się mierzyć z kolejnymi trudnościami wynikającymi ze specyfiki czasów i miejsca. Bo w konsekwencji zmian społecznych, politycznych i rodzinnych, zmienia się też Huta.
Tutejsi – Barbara Korta-Wyrzycka (2025) – zbiór opowiadań, które łączy miejsce zamieszkania głównych bohaterów: Nowa Huta
Księżniczka – Lucyna Olejniczak (2019) – Lena od urodzenia mieszka w Nowej Hucie w bloku niedaleko Placu Centralnego i Alei Róż. Córka szanowanego inżyniera i budowniczego Huty, jako dziecko w rodzinnym domu przeżywa dramat. Dorosła kobieta wciąż nie może poradzić sobie z przeszłością, mimo to wraca do domu.
Ciemne oblicze Dzielnicy (satyra)
Halny – Igor Jarek (2020) – zbiór opowiadań, które łączy Huta i podejrzane środowisko. Ukazuje Hutę z jej złej strony, niejednokrotnie w bezlitosny i wulgarny sposób. Ciekawa pozycja, choć przyznaję, że mnie nie zachwyciła.
Cukier w normie z ekstra bonusem – Sławomir Shuty (2005) – Zbiór opowiadań, które rozgrywają się najprawdopodobniej w Hucie i innych miejscach w Krakowie, choć Autor zazwyczaj tego nie wskazuje. Wymienia z nazwy np. osiedle Kalinowe, Dąbie, Aleję Pokoju, ronda Mogilskie i Czyżyńskiej i ul. Wincentego Witosa. Cześsto jednak bohaterowie opowiadań związani są z hutą i jej poszczególnymi zakładami, np. walcownią. Poszczególne opowiadania napisane są specyficznie w konwencji satyry i najczęściej pokazują złe strony człowieka (momentami jest wręcz niesmacznie).
Przewodniki i informatory
Alternatywny przewodnik po Nowej Hucie – pod red. Jarosława Klasia (2017) – zbiór krótkich opracowań (felietonów) dotyczących różnych aspektów Nowej Huty. Poznajemy historię dzielnicy sprzed wybudowania huty, jak również obecne jej realia. Autorzy proponują różne spacery po ulicach Huty np. po jej głównych zabytkach, po kawiarniach, po ośrodkach kulturalnych itp.
Pewnego razu w nowym mieście czyli Historia Nowej Huty 1949-2024 – Tomasz Bereźnicki (2025) – obrazkowy „przewodnik” po Nowej Hucie z elementami komiksu i krótkimi informacjami o poszczególnych aspektach dotyczących Huty
Wesprzyj Smoka na Suppi lub postaw kawę!
